Ośrodek Kultury Norwida - biblioteka-kuznia.okn.edu.pl

Klaś Jarosław (2025), Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta drugiej połowy XX wieku, Kraków: Ośrodek Kultury Norwida ISBN: 978-83-973692-4-5, 240 stron.

„Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta 2. połowy XX wieku” pod redakcją Jarosława
Klasia to zbiorowe opracowanie poświęcone architekturze i urbanistyce Nowej Huty drugiej
połowy XX wieku. Jest to drugie zmienione wydanie książki, która po raz pierwszy ukazała się
w 2018 roku. Rozdział o osiedlu Szkolnym został zastąpiony szerszym opisem osiedli tzw.
sektorów B i C. W niektórych tekstach pojawiły się również aktualizacje i korekty.

Publikację tworzą teksty autorstwa Pawła Jagło, Doroty Jędruch, Marty Karpińskiej,
Magdaleny Smagi, Kamili Twardowskiej i Michała Wiśniewskiego, oparte na badaniach
archiwalnych, istniejących opracowaniach oraz autorskich analizach. Całość uzupełniają
opracowania dotyczące architektury sakralnej, wybranych obiektów akademickich, aneks
poświęcony realiom budowy Nowej Huty oraz biogramy architektów. Drugie wydanie
wzbogaca bogaty materiał ilustracyjny, zawierający kilkadziesiąt fotografii autorstwa Magdy
Rymarz i Błażeja Szymczyka, kilkanaście grafik autorstwa Krzysztofa Piły oraz ortofotomapy i
indeks miejsc.

Autorzy tekstów skupiają się przede wszystkim na dominującej architekturze mieszkaniowej
oraz wybranych, szczególnie interesujących przestrzeniach i obiektach użyteczności
publicznej – od socrealistycznego centrum Nowej Huty, przez założenia powojennego
modernizmu, aż po realizacje późniejsze, w tym postmodernistyczne. Układ książki nawiązuje
do kolejnych etapów rozbudowy miasta, związanych z rozwojem kombinatu
metalurgicznego, łącząc perspektywę chronologiczną z analizą poszczególnych dzielnic i
zespołów urbanistycznych.

Publikacja stanowi istotny wkład w refleksję nad złożonym dziedzictwem architektonicznym i
urbanistycznym Nowej Huty i stanowi próbę stworzenia kompendium wiedzy o pięciu
nowohuckich dzielnicach Krakowa: Czyżynach, Mistrzejowicach, Bieńczycach, Wzgórzach
Krzesławickich oraz Nowej Hucie.

Urbańska-Kłapa Elżbieta, Klaś Jarosław (red.) (2025), Nowa Huta od NATURY strony, Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida, wydanie III, ISBN 978-83-9736926-5-2, 160 stron.

Publikacja „Nowa Huta od NATURY strony” jest próbą spojrzenia na Nową Hutę poprzez pryzmat jej wyjątkowego krajobrazu przyrodniczego, powstałego na styku działalności człowieka i sił natury. Ta część Krakowa, kojarzona przede wszystkim z industrialną historią i kombinatem metalurgicznym, okazuje się równocześnie obszarem niezwykle bogatym przyrodniczo, pełnym parków, lasów, dolin rzecznych, ogrodów działkowych oraz terenów cennych ekologicznie.

Publikacja zawiera teksty autorów reprezentujących różne perspektywy badawcze i doświadczenia. Krzysztof Wielgus opisuje nowohuckie parki oraz ich genezę w szerokim ujęciu krajobrazowym. Katarzyna Fabijanowska koncentruje się na zieleni nowohuckich podwórek i osiedli. Magdalena Zych analizuje ideę ogrodów działkowych na przykładzie Rodzinnego Ogrodu Działkowego „Hutnik”, natomiast Kasper Jakubowski prowadzi czytelnika przez nieużytki w rejonie zalewu w Zesławicach. Tematem tekstu Przemysława Szwałki są miejskie lasy, ze szczególnym uwzględnieniem Lasu Mogilskiego. Marcin Pawlik opisuje zieleń ciągów rzecznych w odniesieniu do doliny Dłubni. W zagadnienia użytków ekologicznych wprowadza Jakub Kałużny, zaś temat Łąk Nowohuckich jako obszaru Natura 2000 rozwijają Maciej Kozak — w ujęciu botanicznym — oraz Joanna Kajzer-Bonk — w ujęciu ornitologicznym. Publikację uzupełniają fotografie Katarzyny Ładny i Elżbiety Urbańskiej-
Kłapy oraz zdjęcia z drona autorstwa Kamila Sorockiego.

Niniejsze wydanie stanowi dodruk publikacji, której pierwsza edycja ukazała się w 2020 roku.
Zachowano pierwotny układ i charakter książki, wprowadzając jedynie niewielkie korekty oraz
uzupełnienia redakcyjne. Mamy nadzieję, że publikacja nadal będzie zachęcać do odkrywania mniej oczywistego oblicza Nowej Huty — miejsca, w którym przyroda pozostaje ważnym elementem lokalnej tożsamości i krajobrazu.

Maciaszek Paulina (2025), Zanim dotknę sztuki – opowiadania dla dzieci, Kraków: Ośrodek Kultury Norwida ISBN: 978-83-973692-3-8, 32 strony.

Jak przygotować siebie i dziecko na pierwszą wizytę w muzeum? Co zabrać ze sobą do domu kultury? Jakie emocje mogą towarzyszyć dziecku gdy na koncercie zrobi się za głośno? Te pytania zadaje sobie każdy rodzic, który właśnie podjął decyzję o tym, by wprowadzić swoje pociechy w świat kultury. Odpowiadając na potrzeby dzieci i rodziców stworzyliśmy książeczkę pełną inspiracji, motywacji i wskazówek, które pomogą całym rodzinom odważyć się na pierwszy kontakt z instytucjami kultury i ich ofertą.
Książka to trzy opowiadania o przygodach Aliny i Tadka – rodzeństwa, które po raz pierwszy odwiedza wystawę w lokalnym muzeum, bawi się na koncercie dla dzieci czy uczestniczy w zajęciach artystycznych w domu kultury. Dzieciom towarzyszą różne emocje, a rodzicom rozterki i stres. Każda z przygód jest zakończona krótkim podsumowaniem dla rodziców, w którym znajdziecie wskazówki wspierające całą rodzinę w przygotowaniach do wizyty w kulturze. Zanim sami dotkniecie sztuki sprawdźcie co wydarzyło się u bohaterów książki i jakie znaleźli rozwiązania.

Książka powstała w ramach projektu „Zanim dotknę sztuki – kultura dostępna dla dzieci”.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących
z Funduszu Promocji Kultury. Projekt realizowano w ramach programu Kultura Dostępna 2023.

Niniejsza publikacja jest próbą pokazania, jak upływa rok w przyrodzie Łąk Nowohuckich. Dawid Masło barwnym językiem oprowadza po Łąkach – początkowo białych, zmarzniętych, uśpionych, później obudzonych ciepłem słońca, chęcią życia jej mieszkańców i przybyłych gości, by na koniec pokazać, jak przyroda przygotowuje się do zimy. Zaprasza do uważnej obserwacji życia toczącego się wśród traw, kwiatów i drzew, do świata na co dzień ukrytego i często niezauważanego. Magdalena Kuś – wprowadzając komentarze do tekstu głównego – prowokuje do bardzo indywidualnej interpretacji prezentowanych zjawisk świata flory i fauny, szukania swoich znaczeń, wartości, przemyśleń. Różnorodność form, kształtów, kolorów oraz gatunków, które możemy odszukać na Łąkach Nowohuckich, została zapisana w klimatycznych fotografiach autorstwa Katarzyny Ładnej oraz ponad 120 autorskich grafikach Moniki Orzeł.

ZGNIATACZ. Nowohuckie studia naukowe. W. Paduchowski (red.), 2023, 2024, 2025, Kraków: Ośrodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida, ISSN 2956-8889.

Czasopismo „Zgniatacz. Nowohuckie studia naukowe” jest czasopismem o charakterze interdyscyplinarnym i multidyscyplinarnym, przedstawiającym badania nad fenomenem Nowej Huty. Charakter interdyscyplinarny oznacza łączenie różnych dziedzin i dyscyplin nauki w celu pogłębienia myśli naukowej. Natomiast multidyscyplinarny oznacza badania naukowe z różnych dziedzin i dyscyplin nauki w ich ściśle określonych granicach. Laboratorium Nowej Huty pozwala na tak szerokie ujęcie tematu i jego twórcze wykorzystanie, czego dowodzą liczne współczesne badania naukowe (zarówno krajowe, jak i międzynarodowe). Tematyka czasopisma obejmuje zatem szerokie spektrum zagadnień od nauk humanistycznych i społecznych, przez nauki ścisłe i przyrodnicze po nauki inżynieryjno-techniczne.Na łamach czasopisma „Zgniatacz" zamieszczane są oryginalne teksty naukowe w języku polskim wraz ze streszczeniem w języku angielskim. Archiwalne numery czasopisma publikowane są także w wersji elektronicznej na stronie internetowej Ośrodka. Wydawcą czasopisma jest Ośrodek Kultury Norwida w Krakowie.

Klaś Jarosław, Kozioł Monika (2022), Przewodnik po neonach Nowej Huty, Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida, ISBN 978-83-963762-3-7, 239 stron.

Publikacja została wydana w ramach projektu „Szlak nowohuckich neonów”, który ma na celu przypomnienie neonowego dziedzictwa Nowej Huty.

Jego realizacje rozpoczęła kwerenda, w efekcie której powstał inwentarz podstawowych informacji na temat nowohuckich neonów wraz z ich lokalizacjami. Na tej podstawie wytyczony i opracowany został szlak z bardziej szczegółowymi opisami neonów: historycznych istniejących, historycznych nieistniejących, historycznych zrekonstruowanych i współczesnych.

„W zamyśle autorów i redaktorów publikacji ma ona dwojaki charakter. Po pierwsze jest to przewodnik w tradycyjnym rozumieniu, dzięki któremu możemy przemierzać Nową Hutę neonowym szlakiem, napotykając po drodze artefakty historycznych neonów, neonowe „duchy" już nieistniejących reklam, współczesne rekonstrukcje oraz nowe neony. Po drugie, to przewodnik pozwalający odnaleźć się w mrokach neonowej historii, której blask nieco przygasł."

Grochowska Anna (2019), Literacki przewodnik po Nowej Hucie, Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida, ISBN 978-83-948244-7-1, 288 stron.

Anna Grochowska na kartach tej książki zabiera czytelnika w fascynującą podróż po Nowej Hucie. Przemierzamy wraz z nią tę część Krakowa w czasie i przestrzeni, tropami ogromnej liczby publikacji. Ich autorzy – wielokrotnie najbardziej uznani polscy literaci – przez wieki pisali o Nowej Hucie i terenach, na których powstała. Zaglądamy do miejsc zarówno bardzo popularnych, jak i tych zapomnianych. Autorka z wielką erudycją i swobodą odkrywa przed nami te znane i mniej znane teksty, biografie pisarzy i ciekawe, często nieobecne w świadomości czytelników konteksty. Jednocześnie nie ogranicza się do prezentacji samych utworów, ale rozszerza swoją opowieść o podstawowe fakty historyczne. Dzięki temu pozycja ta stanowi nie lada gratkę nie tylko dla fanów literatury, ale także dla osób chcących poznać Nową Hutę w nietypowy sposób. Publikacja zawiera siedem rozdziałów z trasami spacerowymi po Nowej Hucie. Każdy z nich posiada streszczenie w języku angielskim i wzbogacony jest ikonografią (fotografie współczesne Krzysztofa Piły, fotografie archiwalne, reprodukcje dzieł sztuki).

Klaś Jarosław, Skindzier-Wąchała Maria (red.) (2019), Nowa Huta w kulturze – kultura w Nowej Hucie, Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida, ISBN 978-83-948244-8-8, 212 stron.

Nowa Huta jako sztandarowa inwestycja planu sześcioletniego była tematem wielu tekstów kultury. Uwieczniali ją plastycy, fotografowie i filmowcy, pisali o niej literaci, tworzono o niej piosenki i sztuki teatralne. Wreszcie sama jako taka stała się tekstem kultury dzięki swojemu niezwykłemu wyrazowi architektonicznemu i urbanistycznemu. Poza tym, choć powstała przede wszystkim jako zaplecze mieszkaniowe dla pracowników olbrzymiej huty stali budowanej pod Krakowem, to niemal od samego początku toczyło się w niej bogate życie kulturalne i artystyczne. Dziedziny kultury i sztuki, jakie omawiane są w tym opracowaniu, to: architektura, literatura, muzyka, teatr, sztuki plastyczne, fotografia i film. Publikacja składa się z dwóch części i aneksu. W pierwszej części, zatytułowanej Nowa Huta w kulturze, spoglądamy na teksty kultury, w których pojawia się Nowa Huta. W drugiej części książki przyglądamy się natomiast nowohuckim środowiskom poszczególnych dziedzin kultury i sztuki. Wydawnictwo zamyka aneks, na który składają się teksty o początkach zorganizowanej działalności kulturalnej w Nowej Hucie oraz o plenerowych rzeźbach i instalacjach nowohuckich. Każdy rozdział posiada streszczenie w języku angielskim, a całe wydawnictwo ilustrują fotografie archiwalne.j

Jagło Paweł (2019), Korowód Nowohucki. Wybór postaci związanych z terenami Nowej Huty, Kraków: Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida, ISBN 978-83-948244-6-4, 112 stron.

Publikacja to opowieść o Nowej Hucie i terenach, na których powstała z perspektywy wyjątkowych, choć wybranych postaciach tworzących jej dzieje. Znajdziemy w niej biogramy pięćdziesięciu przedstawicieli różnych dziedzin życia, różnych okresów historycznych i różnych obszarów składających się współcześnie na pięć tzw. dzielnic nowohuckich Miasta Krakowa – zarówno tych bardziej, jak i ci mniej znanych, żyjących przed 1949 r. i później. W dzieje tych terenów wpisało się tak wiele nietuzinkowych osobistości, że trudno byłoby uwzględnić je wszystkie, nawet jeśli brano by pod uwagę tylko te postaci, które odeszły już z tego świata. Jest to zatem wybór subiektywny, obarczony licznymi brakami, których nie należy traktować jako ujmy dla osób nieujętych w tym opracowaniu. Korowód Nowohucki ma raczej inspirować do dalszego poszukiwania wyjątkowych postaci i ich losów. Opisy postaci wzbogacają barwne rysunkowe przedstawienia każdej opisywanej osoby autorstwa Róży Koleckiej i Anny Gotfryd-Koleckiej.