Ośrodek Kultury Norwida - biblioteka-kuznia.okn.edu.pl

Powstawał razem z Nową Hutą, rósł razem z dzielnicą, zmieniał się wraz z ludźmi. Ośrodek Kultury Norwida świętuje 70-lecie działalności i zaprasza na wystawę „Dom Sztuki. Dom Ludzi - o historii miejsca, które od siedmiu dekad współtworzy kulturalny pejzaż Nowej Huty — miejsca spotkań, twórczości i zaangażowania mieszkańców. To opowieść o ludziach, pasji i sztuce, która łączy pokolenia.

Nowa Huta rodziła się w cieniu wielkiego kombinatu i monumentalnej architektury socrealizmu. Ówczesne władze szybko dostrzegły, że robotnik i robotnica potrzebują czegoś więcej niż pracy i dachu nad głową – potrzebują kultury, rozrywki i przestrzeni dla własnej ekspresji. Dlatego już na początku lat 50. Związki Zawodowe Hutników rozpoczęły aktywną działalność kulturalną.

Pierwsza była biblioteka i tzw. czerwone kąciki w hotelach robotniczych. Potem zaczęły pojawiać pierwsze amatorskie zespoły artystyczne. Były chęci, nie było pieniędzy ani lokali. W końcu władze centralne zdecydowały, by różne, rozproszone dotychczas aktywności kulturalne połączyć pod jednym oficjalnym szyldem. Za datę powstania Zakładowego Domu Kultury Huty im. Lenina przyjęto 21 lipca 1955 r. Dwa lata później główną siedzibą instytucji została część budynku na ul. Majakowskiego 2 (do 1958 r. os. C-2 Południe, potem os. Górali 5), zaprojektowanego przez architekta Janusza Ingardena. Tam mieści się do dziś.

- Od 1955 roku Ośrodek Kultury Norwida łączy lokalność, codzienność i oddolne działania z ogólnopolską debatą o animacji kultury oraz aktywną współpracą międzynarodową. To miejsce niezwykłej różnorodności: kina, bibliotek, galerii, edukacji kulturowej, ekologii i pracy z dziedzictwem Nowej Huty – mówi dr Jarosław Klaś, dyrektor Ośrodka Kultury Norwida.

Na przestrzeni lat instytucja zmieniała nazwę, siedziby i oddziały, profil działalności, ale zawsze pozostawała blisko ludzi – otwarta na potrzeby społeczności i współpracę z artystami i artystkami. To właśnie tu rodziły się inicjatywy, które współtworzyły kulturalną tożsamość Nowej Huty: zespoły muzyczne, estrada poetycka, olimpiady kulturalne, kino Sfinks i Dyskusyjny Klub Filmowy „Kropka”, Poradnia Urządzania Wnętrz Mieszkalnych, Amatorski Klub Filmowy Nowa Huta, Kuźnia, Pracownia Animacji Ekologicznej, Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa, ARTzona czy Galeria Huta Sztuki z jedyną taką w Krakowie kolekcją sztuki współczesnej. Instytucja przez 70 lat nieprzerwanie była i jest miejscem spotkań, twórczej wymiany, inspiracji i budowania więzi społecznych.

- Mieliśmy szczęście do ludzi — tu pracowali m.in. Walery Pisarek, Krzysztof Zanussi, Irena Jun, Janusz Trzebiatowski. Dzięki ich wizjom powstawały idee wyprzedzające swój czas, w tym koncepcja Muzeum Nowej Huty, skansenu, Ogrodu Doświadczeń czy ochrony Łąk Nowohuckich. Ośrodek zasilił także powstające Nowohuckie Centrum Kultury częścią swojej załogi, bogatej działalności i wyposażenia – dodaje Jarosław Klaś.

W 1983 r. do NCK trafiły bowiem m.in. Zespół Pieśni i Tańca „Nowa Huta”, Zespół Góralski „Hamernik”, Klub Fotografików Amatorów czy część księgozbioru. Pomimo przemian i likwidacji niektórych filii ZDK, w 1987 r. placówka została oceniona jako najlepszy Zakładowy Dom Kultury w kraju, zdobywając I miejsce oraz Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki za nowatorską koncepcję programową. Ten i inne najważniejsze momenty w historii ZDK HiL i Ośrodka Kultury Norwida zostaną pokazane na wystawie.

- Ekspozycja ukazuje dzieje ludzi kultury – artystów i artystek, pasjonatów i pasjonatek – którzy tworzyli przestrzeń spotkań, twórczości i inspiracji w sercu Nowej Huty. To opowieść o miejscu, które stało się nie tylko centrum życia artystycznego dzielnicy, ale także ważnym świadkiem jej historii – od socrealistycznych początków po współczesność – mówi Barbara Solecka, kuratorka wystawy.

W efekcie przeobrażeń politycznych, społecznych i gospodarczych Rada Miasta Krakowa zdecydowała o powołaniu od 1 stycznia 1995 roku Ośrodka Kultury im. Cypriana Kamila Norwida w Krakowie jako samorządowej instytucji kultury. Od tego czasu Ośrodek rozpoczął kolejny etap w swojej historii. Instytucja realizuje liczne projekty o charakterze lokalnym, ponadlokalnym i międzynarodowym. Ośrodek włącza się aktywnie w procesy związane z rewitalizacją Nowej Huty, dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym, dostępnością kultury dla osób o różnorodnych potrzebach, wzmocnieniem potencjału społecznego i partnerskim rozwojem środowiska lokalnego. Oferta instytucji powstaje we współpracy z nowohucianami i nowohuciankami, bazując na ich potrzebach i oczekiwaniach. Efekty tych działań również zobaczymy na wystawie.

- Wystawa „Dom Sztuki. Dom Ludzi” to nie tylko podróż przez historię instytucji, ale także hołd dla wszystkich twórców i twórczyń, animatorów i animatorek, uczestników i uczestniczek wydarzeń, którzy przez lata tworzyli to wyjątkowe miejsce – dom dla sztuki, ludzi i wspólnoty. Zapraszamy bywalców i bywalczynie, uczestników i uczestniczki, animatorów i animatorki – wszystkich, którzy i które przez lata współtworzyli i współtworzyły historię tej niezwykłej instytucji. To wspólna podróż przez siedem dekad kultury, sztuki i życia społecznego Nowej Huty – dodaje Barbara Solecka.

Wernisaż wystawy odbył się 18 grudnia 2025 r o godz. 18.00 w Galerii Huta Sztuki, os. Górali 5. Wystawę będzie można oglądać przez kilka miesięcy w godzinach otwarcia galerii. Partnerem wydarzenia jest Kraków Nowa Huta Przyszłości SA, a przedsięwzięcie dofinansowano ze środków Miasta Krakowa.

Wystawa „Dom Sztuki. Dom Ludzi” to nie tylko spojrzenie w przeszłość, ale też przypomnienie, że kultura w Nowej Hucie zawsze była i pozostaje dziełem ludzi – ich pasji, talentu i zaangażowania.

fot. Grzegorz Mart ze zbiorów Ośrodka Kultury Norwida